top of page

Radyal Şehir Planı: Üstten Bakıldığında Dünya Genelinde Dokuz Örnek


Günümüzde şehir planlaması ve tasarımı, sürdürülebilirlik, yaşanabilirlik ve ekonomik büyümeyi dengelemeye çalışırken, tarih boyunca farklı şehir planlama modelleri ortaya çıkmıştır. Radyal şehir planı, bu modellerden biridir ve merkezi bir noktadan başlayarak dışarı doğru yayılan yolları ve sokakları içerir. İşte dünya genelinde üstten bakıldığında dokuz radyal şehir planı örneği:



Palmanova, İtalya

Palmanova, İtalya'nın Friuli-Venezia Giulia bölgesinde yer alan tarihi ve özgün bir radyal şehirdir. 1593 yılında Venedik Cumhuriyeti tarafından kurulan Palmanova, yıldız şeklindeki surları ve dairesel merkezi ile ünlüdür. Şehir, savaş zamanlarında savunma amacıyla kullanılan ve planlı bir şekilde inşa edilen tahkimatlı kentlerin örneklerinden biridir.

Palmanova'nın şehir planı, merkezinde büyük bir dairesel meydan olan Piazza Grande'ye odaklanır. Bu meydan, şehrin ana arterleri ve surlarıyla bağlantılıdır. Yıldız şeklindeki surların köşelerinde ise güçlü kaleler bulunmaktadır. Bu yapı, şehrin savunmasını güçlendirmek ve düşman saldırılarına karşı daha iyi direnç göstermek amacıyla tasarlanmıştır.

Palmanova'nın sokakları ve yapıları, dönemin mimari ve şehir planlama anlayışının etkisi altında kalmıştır. Şehir, düzenli ve simetrik bir yapıya sahiptir ve bu yapı, günlük yaşamın yanı sıra savunma amaçlı olarak da kullanılır.


Türkiye için Palmanova, tarihi ve planlı şehirlerin radyal şehir planlaması açısından önemli bir örnek olarak kabul edilebilir. Türkiye'nin hızla büyüyen şehirlerinde benzeri tarihi ve kültürel değere sahip alanlar, bu tür planlama yaklaşımlarıyla daha iyi korunabilir ve yaşanabilir hale getirilebilir. Ayrıca, Palmanova'nın savunma amacıyla kullanılan planlaması, modern şehir planlamasında farklı amaçlarla da kullanılabilir ve bu sayede şehirlerin yaşam kalitesini artırabilir.

Edirne veya Kırklareli gibi tarihi ve kültürel zenginlikleri olan şehirlerde uygulanabilir.



Brøndby Haveby, Danimarka

Brøndby Haveby, Danimarka'nın Brøndby belediyesinde bulunan benzersiz bir bahçe şehri projesidir. 20. yüzyılın başlarında kurulan Brøndby Haveby, dairesel sokaklar ve yeşil alanlarla dolu radyal bir şehir planına sahiptir. Plan, şehrin merkezine doğru iç içe geçen dairesel sokaklarla karakterizedir.


Brøndby Haveby'nin temel amacı, şehir yaşamının gürültüsünden ve karmaşasından uzakta, doğayla iç içe, huzurlu ve sürdürülebilir bir yaşam alanı yaratmaktır. Bu nedenle, şehir planlamacıları yeşil alanlara ve parklara büyük önem vermiştir. Bahçeli evler ve düşük yoğunluklu konutlar, bu hedefe ulaşmak için tercih edilen yapı türleridir.

Brøndby Haveby, aynı zamanda bisiklet ve yürüyüş yolları, spor alanları ve sosyal tesisler gibi çeşitli rekreasyon alanlarına ev sahipliği yapar. Bu sayede, sakinler hem aktif bir yaşam tarzını sürdürebilir hem de doğayla iç içe yaşamanın keyfini çıkarabilirler.

Türkiye gibi ülkeler için Brøndby Haveby, yeşil alanları ve sürdürülebilir yaşam alanlarını ön planda tutan radyal şehir planlamasının başarılı bir örneği olarak kabul edilebilir. Bu tür projeler, Türkiye'nin hızla büyüyen şehirlerindeki yaşam kalitesini artırmaya yönelik önemli bir adım olabilir.


İstanbul'un çevre ilçeleri veya İzmir'in kırsal bölgeleri için uygun olabilir.



Arc de Triomphe, Paris, Fransa

Arc de Triomphe, Paris, Fransa'nın ünlü bir simgesi olup, şehrin radyal şehir planlamasının çarpıcı bir örneğidir. 1806 yılında inşa edilmeye başlanan Arc de Triomphe, Napolyon Bonaparte'ın zaferlerini kutlamak amacıyla yapılmıştır ve şehrin tarihi ve kültürel dokusunun önemli bir parçasıdır.


Arc de Triomphe, Paris'in merkezinde yer alan ve 12 ana caddenin kesiştiği yıldız şeklindeki Place Charles de Gaulle'da bulunmaktadır. Bu meydanın etrafından dışa doğru açılan caddeler, şehrin diğer bölgelerine ve semtlerine bağlantı sağlar. Bu radyal yapı, Paris'in şehir planlamasının temelini oluşturur ve şehrin genel akışını düzenler.

Arc de Triomphe ve çevresindeki radyal yapı, şehrin ulaşım ağının işleyişini ve estetiğini etkilemektedir. Paris'in ana caddeleri, meydanın etrafında ve şehrin dış bölgelerine doğru yayılırken, daha küçük sokaklar ve ara yollar ile iç içe geçmektedir. Bu sayede, şehrin hem ulaşım hem de yaşam kalitesi açısından işlevsel ve düzenli bir yapıya sahiptir.


Türkiye için Arc de Triomphe ve çevresindeki radyal şehir planlaması, şehirlerin merkezi noktalarından dışa doğru yayılan ve düzenli bir yapı sunan örneklerden biridir. Bu tür planlamalar, Türkiye'nin büyük şehirlerinde ulaşım, altyapı ve yaşam kalitesini iyileştirmeye yardımcı olabilir ve şehirlerin estetik ve işlevsel bir görünüme kavuşmasına katkı sağlayabilir.


Ankara, Eskişehir ve Gaziantep gibi büyükşehirlerde merkezi meydan ve caddeler için ilham kaynağı olabilir.


Rotonda West (Amerika Birleşik Devletleri)

Rotonda West, Amerika Birleşik Devletleri'nin Florida eyaletinde yer alan ve radyal şehir planlaması ile öne çıkan bir topluluktur. 1969 yılında kurulan Rotonda West, orijinal olarak bir emeklilik cenneti olarak tasarlanmıştır ve günümüzde hala bu işlevini sürdürmektedir. Toplum, dairesel bir yapıya sahip olup, merkezden dışa doğru yayılan ve farklı mahallelere bağlanan caddeler ile örülüdür.


Rotonda West'in radyal şehir planlaması, topluluğun yaşam kalitesi ve ulaşımına katkıda bulunmaktadır. Merkezi bir noktadan dışa doğru yayılan caddeler, bölgedeki konutların, iş yerlerinin ve sosyal alanların birbirine bağlanmasını sağlamaktadır. Bu düzenli yapı, şehir içindeki hareketliliği kolaylaştırır ve yaşam kalitesini artırır.

Ayrıca, Rotonda West'in dairesel yapısı, içinde çok sayıda park, golf sahası ve rekreasyon alanı barındırmaktadır. Bu alanlar, topluluğun yaşam kalitesini artıran ve şehrin estetiğine katkıda bulunan önemli unsurlardır.


Türkiye için Rotonda West örneği, radyal şehir planlamasının ulaşım, yaşam kalitesi ve şehir estetiği açısından başarılı bir şekilde uygulanabileceğini göstermektedir. Bu tür planlamalar, Türkiye'nin büyük şehirlerinde ve yeni kurulacak akıllı şehirlerde benimsenerek, yaşam kalitesini artırmak ve şehirlerin işlevselliğini geliştirmek için kullanılabilir.


Muğla, Aydın ve Antalya gibi turistik şehirlerde yeni yerleşim alanları planlarken kullanılabilir.


Al Falah Housing Project (Abu Dhabi, Birleşik Arap Emirlikleri)

Al Falah Housing Project, Abu Dhabi, Birleşik Arap Emirlikleri'nde yer alan ve radyal şehir planlaması ile inşa edilen büyük bir konut projesidir. Proje, 2010 yılında başlamış olup, yerel halkın konut ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla tasarlanmıştır. Al Falah Housing Project, beş ayrı köyü bir araya getirerek, her biri kendi hizmetlerine ve sosyal alanlarına sahip topluluklar oluşturur.


Al Falah Housing Project'teki radyal şehir planlaması, her köyün merkezinde yer alan ana hizmet alanından dışa doğru yayılan ve farklı mahallelerle bağlantılı caddeleri içerir. Bu düzen, ulaşımı kolaylaştırır ve toplulukların etkili bir şekilde işlev görmesini sağlar. Ayrıca, projenin planlaması, her köyün içinde yeşil alanlar, okullar ve camiler gibi sosyal alanlara yer verilmesini sağlamıştır.

Al Falah Housing Project, radyal şehir planlamasının başarıyla uygulanabileceğine dair bir örnek olarak Türkiye için önemlidir. Bu tür planlamalar, Türkiye'nin büyük şehirlerinde ve yeni kurulacak akıllı şehirlerde benimsenerek, yaşam kalitesini artırmak ve şehirlerin işlevselliğini geliştirmek için kullanılabilir. Al Falah örneği, etkili bir şekilde planlanmış radyal şehirlerin, sürdürülebilir kalkınma, enerji verimliliği ve toplumların sosyal ihtiyaçlarını karşılamada önemli bir rol oynayabileceğini göstermektedir.


Diyarbakır, Şanlıurfa ve Van gibi hızlı nüfus artışı yaşayan şehirler için uygun konut projeleri oluşturulabilir.


Discovery Bay (Amerika Birleşik Devletleri)

Discovery Bay, Kaliforniya, Amerika Birleşik Devletleri'nde yer alan ve radyal şehir planlaması kullanılarak geliştirilmiş olan bir topluluktur. Discovery Bay, 1960'lı yıllarda başlamış olup, başlangıçta bir tatil ve hafta sonu kaçamağı olarak tasarlanmıştır. Şimdi ise, burası daimi nüfusu olan, özellikle su sporları ve doğa etkinlikleri ile ünlü bir topluluk haline gelmiştir.


Discovery Bay'in radyal şehir planlaması, merkezi bir noktadan dışa doğru yayılan ve farklı mahalleleri birbirine bağlayan caddeleri içerir. Bu düzen, ulaşımın kolaylaştırılması ve her bir bölgenin etkili bir şekilde işlev görmesini sağlar. Ayrıca, Discovery Bay'deki planlama, yeşil alanlar, parklar ve su yolları gibi sosyal ve rekreasyon alanlarına yer verir.

Discovery Bay örneği, Türkiye için radyal şehir planlamasının başarıyla uygulanabileceğine dair önemli bir örnek olarak görülebilir.


Bu tür planlamalar, Türkiye'nin büyük şehirlerinde ve yeni kurulacak akıllı şehirlerde benimsenerek, yaşam kalitesini artırmak ve şehirlerin işlevselliğini geliştirmek için kullanılabilir. Discovery Bay, radyal şehir planlamasının toplulukların sosyal ihtiyaçlarını karşılamak, doğal ve rekreasyon alanlarına erişimi sağlamak ve çevreyi korumak için nasıl kullanılabileceğini göstermektedir.


İzmir, Çanakkale ve Trabzon gibi kıyı şehirlerinde denizle iç içe yaşam alanları geliştirilebilir.



The Pearl-Qatar (Doha, Katar)

The Pearl-Qatar, Doha, Katar'da yer alan ve radyal şehir planlaması kullanılarak inşa edilmiş olan lüks bir ada topluluğudur. Yapay bir ada üzerinde kurulan The Pearl-Qatar, 4 milyar dolarlık bir yatırımla, 32 kilometrekarelik bir alan üzerinde inşa edilmiştir. Bu gelişme, yaklaşık 45.000 kişiyi ağırlayabilecek lüks konutlar, oteller, alışveriş alanları ve eğlence mekanlarına ev sahipliği yapmaktadır.


The Pearl-Qatar'ın radyal şehir planlaması, merkezi bir noktadan dışa doğru yayılan ve farklı bölgeleri birbirine bağlayan yollar ve kanallar ile karakterize edilir. Bu düzen, ulaşımın ve altyapının etkili bir şekilde yönetilmesini sağlar ve her bir bölgenin kendine özgü özelliklerini ve ambiyansını yaratır. Ayrıca, bu planlama stili, ada topluluğunda bol miktarda yeşil alan, park ve plaj gibi sosyal ve rekreasyon alanlarına yer verir.

The Pearl-Qatar örneği, Türkiye için radyal şehir planlamasının başarıyla uygulanabileceğine dair önemli bir örnek olarak görülebilir. Bu tür planlamalar, Türkiye'nin büyük şehirlerinde ve yeni kurulacak akıllı şehirlerde benimsenerek, yaşam kalitesini artırmak ve şehirlerin işlevselliğini geliştirmek için kullanılabilir. The Pearl-Qatar, radyal şehir planlamasının lüks yaşam alanları, sosyal etkinlikler ve sürdürülebilir çevre uygulamalarını nasıl başarılı bir şekilde bir araya getirebileceğini göstermektedir.


Mersin, Adana ve Hatay gibi liman şehirlerinde lüks konut ve turistik tesisler için planlama yapılabilir.



Plaza Del Ejecutivo (Mexico City, Meksika)

Plaza Del Ejecutivo, Mexico City, Meksika'da bulunan ve radyal şehir planlaması özellikleri gösteren bir meydandır. Bu meydan, başkentin hükümet ve iş dünyası merkezlerine yakın bir konumda yer almaktadır. Plaza Del Ejecutivo, çevresindeki yapılar ve ulaşım ağlarıyla entegre olacak şekilde tasarlanmıştır.


Meydanın radyal şehir planlaması, merkezi bir noktadan dışa doğru yayılan ve farklı bölgeleri birbirine bağlayan yollarla belirgindir. Bu düzen, ulaşımın ve altyapının etkili bir şekilde yönetilmesini sağlar ve her bir bölgenin kendine özgü özelliklerini ve ambiyansını yaratır. Ayrıca, bu planlama stili, meydanda bulunan sosyal ve rekreasyon alanlarına yer verir.

Plaza Del Ejecutivo örneği, Türkiye için radyal şehir planlamasının başarıyla uygulanabileceğine dair önemli bir örnek olarak görülebilir. Bu tür planlamalar, Türkiye'nin büyük şehirlerinde ve yeni kurulacak akıllı şehirlerde benimsenerek, yaşam kalitesini artırmak ve şehirlerin işlevselliğini geliştirmek için kullanılabilir. Plaza Del Ejecutivo, radyal şehir planlamasının hükümet ve iş merkezlerinin etrafında nasıl başarılı bir şekilde uygulanabileceğini göstermektedir.


Kayseri, Konya ve Sivas gibi şehirlerde, kamu binalarının etrafında düzenli ve simetrik bir şehir planlaması yapılabilir.


Jumeirah Islands (Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri)

Jumeirah Islands, Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri'nde yer alan ve radyal şehir planlaması özelliklerini sergileyen lüks bir konut projesidir. Bu yapay ada topluluğu, 50 adadan oluşmakta ve her adada 16 ila 20 villa bulunmaktadır. Jumeirah Islands, Dubai'nin göz alıcı gökdelenleri ve ultra-modern mimarisiyle ünlü kıyı şeridine yakın bir konumda bulunmaktadır.

Projede, radyal şehir planlaması kavramı, her adanın merkezinden dışa doğru yayılan ve adaları birbirine bağlayan yollar ve su yollarıyla uygulanmıştır. Bu düzen, altyapı ve ulaşımın etkili bir şekilde yönetilmesini sağlar ve her adanın kendine özgü yaşam alanlarını ve peyzajlarını yaratır. Ayrıca, bu planlama stili, her adada sosyal ve rekreasyon alanlarına, yeşil alanlara ve özel plajlara yer verir.


Jumeirah Islands örneği, Türkiye için radyal şehir planlamasının başarıyla uygulanabileceğine dair önemli bir örnek olarak görülebilir. Bu tür planlamalar, Türkiye'nin büyük şehirlerinde ve yeni kurulacak akıllı şehirlerde benimsenerek, yaşam kalitesini artırmak ve şehirlerin işlevselliğini geliştirmek için kullanılabilir. Jumeirah Islands, radyal şehir planlamasının lüks konut projeleri ve yapay adalar gibi özel alanlarda nasıl başarılı bir şekilde uygulanabileceğini göstermektedir.


Bodrum, Fethiye ve Alanya gibi turistik bölgelerde lüks konut projeleri ve yapay adalar oluşturulabilir.



Bonus: İdeal Cumhuriyet Köyü

1937 yılında çizilen, Trakya Umumi Müfettişi General Kazım Dirik tarafından Atatürk'ün manevi kızı Afet İnan'a verilen ve üzerinde mimarının ismi bulunmayan 'İdeal Cumhuriyet Köyü Projesi' oluşturmaktadır.


Türkiye'de de radyal şehir planlarının uygulanması mümkündür ve yeni akıllı şehir projeleri için faydalı bir yaklaşım olabilir. Türkiye'nin coğrafi çeşitliliği ve tarihi arka planı, radyal şehir planlarının hem modern hem de geleneksel unsurları içerebileceği anlamına gelir. Bu planlar, Türkiye'nin mevcut şehirlerinde ve yeni kurulacak şehirlerde uygulanarak, sürdürülebilirlik, yaşanabilirlik ve estetik değerlerin bir arada bulunduğu şehirler inşa etmeye katkıda bulunabilir. Radyal şehir planlarıyla, Türkiye'nin güçlü tarihi ve kültürel mirasını koruyarak, aynı zamanda modern ve yenilikçi bir gelecek yaratma potansiyeline sahip olabiliriz.


1.736 görüntüleme0 yorum

Son Yazılar

Hepsini Gör

Comments


bottom of page